Handen en zakken

Toen ik een kind was kreeg ik veelvuldig te horen dat ik mijn handen uit mijn zakken moest halen. Soms werd dat puur als mededeling gebracht, soms meer op de toon van een bevel en altijd begreep ik uit de opmerking dat het niet gewaardeerd werd dat ik deze gewoonte had ontwikkeld.

Het is me nooit goed duidelijk geworden wat het punt precies was, waarom het zo belangrijk was om mijn handen uit mijn zakken te laten. Ergens voelde ik wel aan dat het een of andere etiquetteregel was en dat ik blijkbaar die regel aan het overtreden was, maar nooit werd me helder uitgelegd hoe die regel dan in elkaar zou zitten.

Ik groeide op en ontdekte dat de kleding die ik droeg geen handige zakken had om mijn handen in te stopppen. De gewoonte werd noodgedwongen minder zichtbaar. En daarmee verdwenen ook de opmerkingen over handen uit mijn zaken halen, ik had ze daar immers niet meer.

Inmiddels was ik zo doordrongen geraakt van de noodzaak handen buiten zakken te houden dat ik het zeer opvallend vond als mensen op podia of in een wat groter gezelschap met hun handen in hun zakken stonden. Dat was toch wel duidelijk een teken van gebrek aan beschaving.

Sinds enige tijd valt het me nogal op dat het 'handen in de zakken' verschijnsel inderdaad te maken heeft met de kleding die je draagt. Want sinds ik mij hul in broeken die voor mannen bedoeld zijn verdwijnen mijn handen weer steeds vaker in mijn zakken. Of ik nu sta of loop, het blijkt een prettige plek voor mijn handen. Ze passen er goed in.

En wat recent tot me doordrong was dat het inderdaad een verschijnsel is dat voorbehouden is aan mannen(kleding). Vrouwen hebben in het algemeen geen of zeer kleine zakken in hun kleding en alhoewel hun handen meestal ook iets kleiner zijn dan die van mannen is het verre van comfortabel om je handen in je zakken te doen.

Vervolgens ging ik eens op zoek naar wat dan die 'ongeschreven regel' kan zijn, die handen in zakken als onacceptabel ziet. En toen bleek dat lichaamstaal geduid wordt en dat het signaal 'handen in de zakken' gezien wordt als desinteresse en onzekerheid of ook wel dat je je oncomfortabel voelt. Dat lijkt me eerlijk gezegd nogal een omkering van de beleving van degene met de handen in de zakken.

Onlangs zag ik twee mannen met elkaar in een geanimeerd gesprek staan, beiden hadden hun handen op comfortabele wijze in hun zakken gestoken. Het zag er ontspannen, kalm, geïnteresseerd en betrokken uit. Elkaars lichaamstaal spiegelen is immers ook een teken van contact leggen?

Elke keer als ik mijzelf terugvind met mijn handen in mijn zakken is dat een moment waarop ik me comfortabel voel en zelfverzekerd en met ruimte om interesse voor mijn omgeving op te brengen. Tegelijkertijd hoor ik dan altijd op de achtergrond die stem van vroeger: 'haal je handen uit je zakken.'

Stel nu eens dat…..

Terwijl de laatste opvliegers hun weg blijven vinden ontstaat er gaandeweg een nieuw besef. Het zou weleens zo kunnen zijn dat dat hele fenomeen van vrouwelijkheid niet klopt. De borsten die ooit gegroeid zijn en een fascinerende vorm aannamen compleet in harmonie met de rest van het lichaam hebben nooit een gevoel gegeven van trots of vreugde. Zelfs niet toen diverse partners juist dit spontaan ontstane lichaamsdeel in duplo ervoeren als een geschenk dat speciaal voor hen klaarlag om van te kunnen genieten, alsof ze niet vastzaten aan een lichaam met nog veel meer onderdelen. Met gloeiende wangen dringt het door, er is meer aan de hand. Juist het verdwijnen van de maandstonden geeft het gevoel terug dat het lichaam niet slechts een broedmachine is of een lustsymbool, maar een persoon met een naam en een gezicht. Een gezicht dat altijd al gloeiend heet kon worden, ooit aangezien voor extreme verlegenheid, maar mogelijk een ander soort gevoel maskerend, het gevoel van ‘betrapt’, dat in het algemeen behoort bij jezelf voordoen als iemand die je in feite niet bent. Zou dat het werkelijk geweest zijn? Een voorbode van de nieuwe gedachten die gaandeweg steeds krachtiger zich aandienen en amper nog weg te duwen zijn? Al maanden nu gebeurt het keer op keer dat de gedachte postvat dat het niet klopt, dit lichaam als buitenkant van een persoon die zichzelf nooit werkelijk herkend heeft in specifiek die delen van het lichaam die onmiskenbaar aanduiden dat het hier om een vrouw zou gaan. Een mens, uiteraard, maar een vrouw? Nee, het klopt niet. De wangen inmiddels weer afgekoeld en het lichaam nu trillend van de kou, waar het zopas nog van hitte doordrenkt was, voeren de gedachten weer terug naar momenten in het verleden. Felheid over het onrecht dat gold, toen broers zoveel meer bleken te mogen dan zussen, op veel jongere leeftijd al. Woede over de onrechtvaardigheid dat de mening onbeduidend was, waar het ging om melden dat dienst geweigerd zou worden, aangezien er niet eens een verzoek gekomen was om in dienst te treden. De stem die te luid gevonden werd, het enthousiasme dat getemperd moest. En dan de vele opmerkingen over fysieke gedragingen ‘hou je buik in’, ‘hou je benen dichter bij elkaar als je zit’, ‘recht je schouders’. Opmerkingen die nooit in de richting van omringende menspersonen van het andere geslacht gemaakt werden. Onbegrijpelijk, die dubbele moraal. Als kind al viel dat op, dat er diverse regels golden. Wat de een straffeloos kon doen werd de ander eerst afgeraden en vervolgens bij volharding verboden. Dingen als alleen in het donker naar huis fietsen. Altijd had het geleken alsof het kolossale rechtvaardigheidsgevoel het punt was. Daar viel het immers onder te scharen. Waarom zou de ene persoon meer privileges dienen te krijgen dan de andere, terwijl beiden mens zijn in gelijke omstandigheden?

Waarom zou er een code moeten bestaan voor de ene vorm van menszijn en had de andere vorm hoegenaamd geen regels om zich aan te houden?

De afgelopen maanden voelt het als iets nog diepers. Niet alleen dat onrecht over verschil tussen de een en de ander maken is het punt, ook het diepe gevoel dat het niet aangaat deze die zich zo verwant voelt aan die anderen te behandelen als er niet bijhorend. Het is een persoonlijke onrechtvaardigheid gebleken, meer nog dan een algemene die iedereen zou kunnen bezitten en al menigmaal gehoor vond bij diverse anderen van beiderlei kunne. Misschien klopt het simpelweg niet, dit lichaam dat deze persoon omhult. Misschien is deze persoon daadwerkelijk geplaatst in een lichaam dat als ongewenst ervaren wordt. Niet vanwege de ongemakken die deze levensvorm met zich meebrengt, zoals ongesteldheden en alles wat daarbij hoort, aanhangsels op plekken waar iedereen ze voortdurend waar kan nemen en wat dies meer zij. Maar wel vanwege het diepe besef dat het lichaam niet weergeeft wie de persoon ten diepste is. Is dat ooit mogelijk dan? Kan een lichaam uitdrukken wie de persoon die zich erin bevindt daadwerkelijk is? Misschien niet. Maar stel nu eens dat…….